Statut sołectwa Czarna Góra

ROZDZIAŁ I
Zasady ogólne

§ 1.
1.Sołectwo Czarna Góra, zwane dalej sołectwem jest jednostką pomocniczą Gminy Bukowina Tatrzańska i stanowi wspólnotę samorządową osób zamieszkujących jego obszar.
2. Sołectwo obejmuje obszar o powierzchni 1.094,8 ha.

§ 2.
Zadaniem sołectwa jest zaspakajanie zbiorowych potrzeb jego mieszkańców oraz wspieranie organów Gminy Bukowina Tatrzańska w realizacji ich zadań.

§ 3.
Sołectwo zapewnia zaspakajanie zbiorowych potrzeb mieszkańców poprzez:

1/ reprezentowanie interesów zbiorowych i indywidualnych mieszkańców Sołectwa przed organami Gminy Bukowina Tatrzańska,
2/ inicjowanie, organizowanie, realizowanie, a także wspieranie przedsięwzięć mających na celu zaspakajanie zbiorowych potrzeb mieszkańców,
3/ zarządzanie wydzielonym Sołectwu mieniem komunalnym, w tym dysponowanie dochodami z tego mienia.

ROZDZIAŁ II
Organy sołectwa i zakres ich działania

§ 4.
1. Zebranie Wiejskie jest organem uchwałodawczym w sołectwie.
2. Sołtys jest organem wykonawczym.
3. Rada Sołecka jest organem wspomagającym działalność Sołtysa.

§ 5.
1. Do zadań Zebrania Wiejskiego w szczególności należy:
1/ rozpatrywanie i zatwierdzanie sprawozdania Sołtysa z wykonania uchwał Zebrania Wiejskiego,
2/ udział w rozpatrywaniu spraw socjalno – bytowych, opieki zdrowotnej, kulturalnych, sportu, wypoczynku i innych dotyczących mieszkańców sołectwa,
3/ kształtowanie zasad współżycia społecznego,
4/ organizowanie wspólnych prac na rzecz miejsca zamieszkania,
5/ zarządzanie i korzystanie ze składników mienia komunalnego stanowiącego własność Gminy, przekazanego na rzecz Sołectwa odrębną uchwałą Rady Gminy.
2. Zebranie Wiejskie opiniuje w części dotyczącej Sołectwa przedstawione do konsultacji przez Radę Gminy projekty uchwał, a także wydaje opinie w innych sprawach, jeżeli przepisy ustaw tak stanowią.

§ 6.
1. Zebranie Wiejskie podejmuje uchwały we wszystkich istotnych dla Sołectwa sprawach oraz opinie  i wnioski, które przekazuje do Wójta Gminy.
2. Uchwały i wnioski Zebrania Wiejskiego zapadają zwykłą większością głosów, tzn. liczba głosów „za” musi być większa od liczby głosów „przeciw”.
3. Głosowanie odbywa się w sposób jawny, chyba że statut przewiduje głosowanie tajne.
Zebranie Wiejskie może postanowić o przeprowadzeniu głosowania tajnego.

§ 7.
1. Zebranie Wiejskie zwołuje Sołtys z własnej inicjatywy lub na wniosek:
1/ co najmniej 15% mieszkańców uprawnionych do udziału w zebraniu,
2/ Rady Sołeckiej,
3/ Rady Gminy ,
4/ Wójta Gminy ,
2. Zebranie Wiejskie może być zwołane przez Wójta Gminy z własnej inicjatywy lub na wniosek co najmniej 15% mieszkańców uprawnionych do udziału w zebraniu.

§ 8.
1. Zebranie Wiejskie zwołuje się w miarę potrzeb nie rzadziej niż jeden raz w roku.
2. Prawo do udziału w Zebraniu Wiejskim mają wszyscy mieszkańcy Sołectwa, posiadający czynne prawo wyborcze.

§ 9.
O terminie i miejscu Zebrania Wiejskiego informuje się co najmniej siedem dni wcześniej poprzez obwieszczenia oraz 1 dzień wcześniej w sposób zwyczajowo przyjęty w sołectwie.

§ 10.
1. Zebranie Wiejskie jest prawomocne, gdy udział w zebraniu bierze, co najmniej 30% uprawnionych do głosowania mieszkańców Sołectwa.
2. Zebranie Wiejskie zwołane w drugim terminie jest prawomocne do podejmowania uchwał i wniosków bez względu na ilość osób biorących udział w Zebraniu.
Drugi termin Zebrania można ustalić na ten sam dzień w czasie pół godziny późniejszym od pierwszego.
3. Ewentualność drugiego terminu jako przesłanki ważności zebrania i podjętych uchwał i wniosków podaje się w zawiadomieniu o zebraniu.

§ 11.
1. Zebraniu Wiejskiemu przewodniczy Sołtys lub przedstawiciel Rady Gminy, Wójt Gminy lub upoważniona przez niego osoba.
2. Zebranie Wiejskie protokołowane jest przez protokolanta, którym powinien być członek Rady Sołeckiej lub inna wyznaczona przez Zebranie osoba.
3. Protokół z Zebrania Wiejskiego powinien zawierać:
1/ miejscowość i datę zebrania,
2/ stwierdzenie ważności zebrania,
3/ porządek zebrania,
4/ przebieg zebrania, treść wystąpień, albo ich streszczenie, treść zgłoszonych jak również podjętych uchwał i wniosków ,
5/ przebieg głosowania z wyszczególnieniem głosów „za”, „przeciw” i „wstrzymujących się,
6/ podpisy przewodniczącego zebrania i protokolanta.
4. Do protokołu dołącza się listę obecności, uchwały oraz wszystkie załączniki, jeśli były one niezbędne do dyskusji.
5. Kopię protokołu wraz z podjętymi uchwałami Zebrania, Sołtys przekazuje do Wójta Gminy w ciągu 14 dni.

§ 12.
Do obowiązków Sołtysa należy w szczególności:
1/ zwoływanie Zebrań Wiejskich,
2/ zwoływanie posiedzeń Rady Sołeckiej,
3/ wpływanie na wykorzystanie aktywności mieszkańców Sołectwa służącej poprawie gospodarki i warunków życia w Sołectwie oraz dbanie o czystość i porządek w Sołectwie,
4/ reprezentowanie mieszkańców Sołectwa wobec Rady Gminy i jej organów poprzez udział w sesjach Rady Gminy ,
5/ wykonywanie uchwał Zebrania Wiejskiego,
6/ składanie Zebraniu Wiejskiemu sprawozdań ze swej działalności ze szczegółową informacją o realizacji finansów sołectwa oraz złożenia sprawozdania z czteroletniej kadencji. Sprawozdanie z czteroletniej kadencji przyjmowane jest przez Zebranie Wiejskie zwykłą większością głosów w głosowaniu jawnym na ostatnim zebraniu w kadencji.
7/ uczestniczenie w szkoleniach i naradach Sołtysów zwoływanych przez Wójta Gminy,
8/ informowanie radnych i Wójta Gminy o zwołaniu Zebrania Wiejskiego,

§ 13.
Pełnienie funkcji Sołtysa ma charakter społeczny. Rada Gminy ustala zasady na jakich Sołtysowi będzie przysługiwać dieta.

§ 14.
1. Rada Sołecka składa się z 5 członków, którym przewodniczy Sołtys.

2. Rada Sołecka wspomaga Sołtysa w jego działalności.
3. Działalność Rady Sołeckiej ma charakter opiniodawczy i doradczy.
4. Posiedzenia Rady Sołeckiej odbywają się co najmniej jeden raz w roku.
5. Rada Sołecka na każdym posiedzeniu otrzymuje od Sołtysa informacje o stanie środków finansowych w sołectwie.

ROZDZIAŁ III
Zasady i tryb wyborów Sołtysa i członków Rady Sołeckiej

§ 15.
1. Kadencja Sołtysa i Rady Sołeckiej trwa 4 lata, licząc od dnia wyborów i upływa z dniem wyborów na nową kadencję.
2. Prawo wybierania Sołtysa i członków Rady Sołeckiej przysługuje osobom stale zamieszkującym na obszarze Sołectwa, posiadającym obywatelstwo polskie i ukończone 18 lat.
3. Nie mają prawa wybierania osoby:
1/ Ubezwłasnowolnione całkowicie lub częściowo prawomocnym orzeczeniem sądu,
2/ pozbawione praw publicznych lub wyborczych prawomocnym orzeczeniem sądu.

§ 16.
Sołtysem lub członkiem Rady Sołeckiej może zostać każda osoba posiadająca bierne i czynne prawo wyborcze, która spełnia warunki określone w § 15 ust. 2 i 3 .

§ 17.
1. Wybory są równe – wyborcy biorą udział w wyborach na równych zasadach. Każdemu wyborcy przysługuje jeden głos.
2. Wybory są bezpośrednie – wyborcy wybierają osobiście Sołtysa i Radę Sołecką spośród nieograniczonej liczby kandydatów wcześniej zgłoszonych.
3. Wybory są tajne – wyborcom zapewnia się możliwość korzystania z osłoniętego miejsca w czasie głosowania.

§ 18.
1. Wybory Sołtysa i członków Rady Sołeckiej zarządza się nie później niż w ciągu sześciu miesięcy od rozpoczęcia kadencji Rady Gminy.
2. Wybory Sołtysa i członków Rady Sołeckiej zarządza Wójt Gminy na dzień ustawowo wolny od pracy, wspólny dla wszystkich sołectw, ogłaszając równocześnie kalendarz wyborczy.
3. Siedziby Sołeckich Komisji wyborczych, będących lokalami wyborczymi ustalone są uchwałą Rady Gminy o utworzeniu obwodów głosowania w Gminie Bukowina Tatrzańska.

§ 19.
1. Wójt Gminy powołuje Sołeckie Komisje Wyborcze do przeprowadzenia wyborów w poszczególnych sołectwach w składzie 3 – 5 członków, z radnych i pracowników gminy lub gminnych jednostek organizacyjnych, a także nie kandydujących mieszkańców sołectwa.
2. Warunki organizacyjno- techniczne sprawnego przebiegu wyborów zapewnia Wójt Gminy.
3. Praca w sołeckiej komisji wyborczej jest dobrowolną pracą społeczną, za którą nie przysługuje wynagrodzenie.

§ 20.
1. Rejestry zgłoszeń kandydatów na Sołtysów i członków Rady Sołeckiej oddzielnie dla każdego sołectwa prowadzi z upoważnienia Wójta Gminy- Pełnomocnik ds. wyborów będący pracownikiem Urzędu Gminy.
2. Po zakończeniu rejestracji, listy kandydatów Wójt Gminy wywiesza w formie obwieszczenia na tablicach ogłoszeń w Urzędzie Gminy i w sołectwach.
3. Zgłosić kandydata na Sołtysa może każdy mieszkaniec uprawniony do głosowania, dołączając pisemne oświadczenie o wyrażeniu zgody na kandydowanie oraz listę zawierającą podpisy popierające kandydaturę w ilości co najmniej 20 uprawnionych do głosowania w danym sołectwie. Wyborca może popierać dowolną liczbę kandydatów.
4. Zgłoszenie listy na członków Rady Sołeckiej zawierającej minimum jedno, a maksymalnie cztery nazwiska odbywa się analogicznie jak § 20 ust 3, a poparcie podpisami listy musi wynosić co najmniej 20 uprawnionych do głosowania w sołectwie.
5. Zgłaszając kandydata na Sołtysa i członków Rady Sołeckiej, należy podać jego imię i nazwisko, dokładny adres zamieszkania, wiek, zawód.

§ 21.
Głosowanie odbywa się bez przerwy w godzinach 8,00 – 18,00.

§ 22.
Na kartach do głosowania na Sołtysa i członków Rady Sołeckiej nazwiska umieszcza się w kolejności alfabetycznej.

§ 23.
Karty do głosowania pieczętuje się pieczęcią obwodowej komisji wyborczej.

§ 24.
1. W razie wątpliwości komisji, co do miejsca zamieszkania wyborcy, decydują dane wpisane w jego dowodzie osobistym lub innym dokumencie potwierdzającym tożsamość.
2. Ostateczne stanowisko w przedmiotowej sprawie podejmuje komisja wyborcza.

§ 25.
1. Wybory prowadzi Sołecka Komisja Wyborcza.
2. Przed rozpoczęciem głosowania Sołecka Komisja Wyborcza sprawdza, czy urna jest pusta, czy potrzebna ilość kart do głosowania znajduje się w lokalu wyborczym.
3. Od chwili rozpoczęcia głosowania do chwili jego zakończenia w lokalu wyborczym powinni być obecni przewodniczący lub jego zastępca i co najmniej dwóch członków komisji.
4. Od chwili rozpoczęcia prac komisji do chwili ustalenia wyników głosowania w lokalu wyborczym mogą być obecni mężowie zaufania wyznaczeni przez kandydatów na Sołtysa lub kandydatów na członków Rady Sołeckiej. Mąż zaufania winien przedłożyć pisemne pełnomocnictwo wystawione przez kandydata, którego reprezentuje.

§ 26.
1. Komisja może żądać od wyborcy okazania dowodu osobistego lub innego dokumentu stwierdzającego tożsamość, jeżeli jego tożsamość nie jest znana członkom komisji.
2. Pobranie karty do głosowania wyborca potwierdza własnoręcznym podpisem na spisie wyborców.

§ 27.
1. Po otrzymaniu kart do głosowania na Sołtysa wyborca stawia znak „X” w kratce obok nazwiska kandydata, na którego oddaje głos.
2. Po otrzymaniu karty do głosowania na członków Rady Sołeckiej wyborca stawia znak „X” w kratce obok nazwisk kandydatów, na których oddaje głos, w ilości równej lub mniejszej liczbie składu Rady Sołeckiej.

§ 28.
Po zakończeniu głosowania Sołecka Komisja Wyborcza ustala wyniki głosowania w Sołectwie.

§ 29.
1. Komisja ustala na podstawie spisu wyborców liczbę wyborców, którym wydano karty do głosowania.
2. Przewodniczący w obecności komisji otwiera urnę wyborczą, po czym komisja liczy znajdujące się w niej karty do głosowania ustalając w ten sposób liczbę oddanych głosów.
3. Kart do głosowania przedartych na dwie lub więcej części oraz dopiski na kartach nie bierze się pod uwagę.
4. Karty nie opieczętowane pieczęcią obwodowej komisji wyborczej uważa się za nieważne.
5. Gdy liczba oddanych głosów różni się od liczby osób, którym wydano karty do głosowania, komisja podaje w protokole przypuszczalną przyczynę tej niezgodności.

§ 30.
Za nieważne uważa się głosy:
1/ jeżeli na kracie do głosowania na Sołtysa umieszczono znak „X” przy więcej niż jednym nazwisku kandydata lub wyborca nie umieścił znaku X przy nazwisku żadnego kandydata,
2/ jeżeli na kracie do głosowania na członków Rady Sołeckiej umieszczono znak „X” przy większej liczbie kandydatów niż liczba członków Rady Sołeckiej określona w Statucie Sołectwa lub gdy wyborca nie umieścił znak „X” przy żadnym nazwisku kandydatów.

§ 31.
1. Sołecka Komisja Wyborcza sporządza w dwóch egzemplarzach protokół głosowania:
2. Protokół zawiera następujące dane:
1/ czas rozpoczęcia i zakończenia głosowania,
2/ ilość osób uprawnionych do głosowania,
3/ ilość wyborców, którym wydano karty do głosowania,
4/ ilość głosów nieważnych,
5/ ilość głosów ważnych,
6/ istotną okoliczność związaną z przebiegiem głosowania i ustaleniem wyników głosowania.
3. Protokół podpisują wszystkie osoby wchodzące w skład Sołeckiej Komisji Wyborczej, obecne przy jego sporządzeniu.
4. Niezwłocznie po sporządzeniu protokołu Sołecka Komisja Wyborcza przekazuje jeden egzemplarz protokołu, a także oddane głosy i nie wykorzystane karty do głosowania Wójtowi Gminy oraz podaje do publicznej wiadomości wyniki wyborów poprzez wywieszenie drugiego egzemplarza protokołu na zewnątrz lokalu wyborczego.

§ 32.
1. Wybranym na Sołtysa zostaje kandydat, który uzyskał największą liczbę ważnych oddanych głosów. Przy równości głosów otrzymanych przez kandydatów o wyborze kandydata decyduje Sołecka Komisja Wyborcza w drodze losowania.
Losowania nie przeprowadza się, jeżeli jeden z kandydatów zrezygnował, za wybranego uznaje się tego, który pozostał.
2. Członkami Rady Sołeckiej zostają wybrani kandydaci, którzy otrzymali kolejno największą liczbę ważnie oddanych głosów, W przypadku, gdy następni kandydaci umieszczeni na liście do głosowania otrzymali równą liczbę głosów, o wyborze ostatniego kandydata decyduje Sołecka Komisja Wyborcza w drodze losowania spośród kandydatów o równej liczbie głosów. Jeżeli jeden z kandydatów zrezygnował, wybranym uważa się tego, który pozostał.

§ 33.
1. Jeżeli w wyborach na Sołtysa został zarejestrowany tylko jeden kandydat, głosowania nie przeprowadza się, a za wybranego uważa się zarejestrowanego kandydata.
2. Jeżeli w wyborach do Rady Sołeckiej zarejestrowana liczba kandydatów jest równa liczbie członków Rady Sołeckiej określonej w Statucie, głosowania nie przeprowadza się, a za wybranych członków Rady Sołeckiej uważa się zarejestrowanych kandydatów.
3. Jeżeli liczba zarejestrowanych kandydatów na członków Rady Sołeckiej jest mniejsza niż 4 brakujących członków wybiera się na najbliższym prawomocnym Zebraniu Wiejskim w głosowaniu bezpośrednim i tajnym.

§ 34.
1. W ciągu siedmiu dni od dnia wyborów wyborca może wnieść protest przeciwko ważności wyborów, jeżeli dopuszczono się naruszenia przepisów niniejszych zasad.
2. Protest wnosi się na piśmie do Rady Gminy za pośrednictwem Wójta Gminy.

§ 35.
1. Wójt Gminy bada zarzuty podniesione w proteście, a także sprawdza prawidłowość ustalenia wyników wyborów.
2. Z przeprowadzonych czynności Wójt Gminy sporządza szczegółowy protokół, który przedkłada Radzie Gminy na najbliższej sesji.

§ 36.
W razie stwierdzenia rażących uchybień, które mogłyby mieć wpływ na wyniki wyborów, Wójt Gminy wybory unieważnia i zarządza ponowne w ciągu czternastu dnia od daty unieważnienia.

§ 37.
1. Wygaśnięcie mandatu Sołtysa lub członka Rady Sołeckiej następuje wskutek:
1/ złożenia pisemnej rezygnacji z pełnionej funkcji,
2/ pozbawienia praw publicznych i wyborczych oraz ubezwłasnowolnienia na podstawie prawomocnego wyroku sądu,
3/ śmierci,
2. Wygaśnięcie mandatu wskutek śmierci następuje z mocy prawa.
3. W przypadku określonym w ust. 1 pkt. 1,2 wygaśnięcie mandatu stwierdza Zebranie Wiejskie.

§ 38.
Sołtys i członkowie Rady Sołeckiej mogą zostać odwołani przez Zebranie Wiejskie przed upływem kadencji z powodu:
1/ nie pełnienia obowiązków Sołtysa lub członka Rady Sołeckiej dłużej niż przez okres trzech kolejnych miesięcy w roku,
2/ utraty zaufania mieszkańców sołectwa.

§ 39.
1. Zarządzenie o zwołaniu Zebrania Wiejskiego w celu ewentualnego odwołania Sołtysa, Rady Sołeckiej lub poszczególnych jej członków wydaje Wójt Gminy w formie zarządzenia, ustalając miejsce, dzień i godzinę zebrania.
W zarządzeniu podaje się wnioskodawców odwołania.
2. Wniosek o zwołanie Zebrania Wiejskiego, o którym mowa w ust. 1 kierowany jest do Wójta Gminy.
3. Wniosek musi zawierać uzasadnienie i być podpisany przez co najmniej 15% uprawnionych do głosowania mieszkańców Sołectwa.
W przypadku braku we wniosku uzasadnienia, Wójt Gminy nie zwołuje Zebrania.
4. Odwołanie następuje w głosowaniu tajnym na Zebraniu Wiejskim.

§ 40.
1. Głosowanie przeprowadza komisja skrutacyjna w składzie co najmniej trzech osób, wybrana zwykłą większością głosów w głosowaniu jawnym, spośród uprawnionych uczestników Zebrania.
2. Członkiem komisji skrutacyjnej nie może być osoba, której wniosek dotyczy.
3. Do zadań komisji należy:
1/ przygotowanie kart do głosowania,
2/ określenie trybu przeprowadzenia głosowania,
3/ ustalenie wyników głosowania i podanie ich do publicznej wiadomości,
4/ sporządzenie protokołu z wykonanych czynności .

§ 41.
Uchwała Zebrania Wiejskiego o odwołaniu Sołtysa lub członka Rady Sołeckiej z powodu określonego w § 38 zapada bezwzględną większością głosów przy obecności minimum 25% uprawnionych do głosowania mieszkańców Sołectwa.

§ 42.
1. W przypadku wygaśnięcia mandatu Sołtysa lub odwołania w trybie § 38 Wójt Gminy zarządza wybory uzupełniające.
2. Wyborów uzupełniających nie przeprowadza się jeżeli ich data przypadałaby w okresie sześciu miesięcy przed zakończeniem kadencji.

§ 43.
1. W przypadku wygaśnięcia mandatu członka Rady Sołeckiej lub odwołania go w trybie § 38 w skład Rady Sołeckiej wchodzi kandydat, który w wyborach do Rady Sołeckiej kolejno otrzymał największą liczbę głosów.

2. W przypadku braku kandydata, o którym mowa w ust. 1 lub nie wyrażenia przez niego zgody na wejście w skład Rady Sołeckiej, wybory uzupełniające przeprowadza Zebranie Wiejskie.
3. Wyborów uzupełniających nie przeprowadza się jeżeli ich data przypadałaby w okresie jednego roku przed zakończeniem kadencji.

ROZDZIAŁ IV
Gospodarka finansowa sołectwa, zakres działania.

§ 44.
1. Sołectwo prowadzi gospodarkę finansową na podstawie rocznego planu finansowego opracowanego przez Radę Sołecką a uchwalonego przez Zebranie Wiejskie.

2. Dochody sołectwa tworzą:
1/ środki z budżetu Gminy,
2/ przychody własne sołectwa z przekazanego mienia do zwykłego zarządu,
3/ dobrowolne wpłaty osób fizycznych i prawnych,
4/ nadwyżka budżetowa sołectwa z lat ubiegłych.
3. Rada Gminy wyodrębnia corocznie w budżecie Gminy środki finansowe dla sołectwa, które są dzielone proporcjonalnie do ilości mieszkańców sołectwa ustalonej na dzień 31 grudnia roku poprzedzającego rok budżetowy.
4.O przeznaczeniu dochodów i zmianie przeznaczenia decyduje sołtys wspomagany przez Radę Sołecką danego sołectwa w terminie do 31 stycznia każdego roku.
5.O przeznaczeniu dochodów i jego zmianach powiadamiany jest Wójt Gminy.
6. Sołtys przedstawia Wójtowi Gminy w terminie do 30 października każdego roku zatwierdzony przez Zebranie Wiejskie wstępny plan rzeczowo- zakresowy, a w terminie do 31 stycznia roku następnego ostateczny plan rzeczowo- zakresowy. Wójt Gminy uwzględnia według możliwości finansowej Gminy plan rzeczowo-zakresowy w projekcie budżetu Gminy na rok następny, a Rada Gminy uwzględnia plan rzeczowo- finansowy w budżecie Gminy roku bieżącego.
7. Księgowość dochodów i wydatków sołectwa prowadzi Urząd Gminy.
8. Gospodarka finansowa sołectwa jest prowadzona w ramach budżetu Gminy i podlega nadzorowi Wójta Gminy.
9. Za prawidłową gospodarkę finansową sołectwa odpowiada Sołtys. Działalność ta podlega ocenie Zebrania wiejskiego.
10. Rachunki wpływające z sołectwa do Urzędu Gminy muszą być opisane i podpisane przez Sołtysa.
11. Przy zlecaniu robót lub dokonywaniu zakupów obowiązuje ustawa o zamówieniach publicznych.

ROZDZIAŁ V
Przepisy końcowe

§ 45.
1. Statut Sołectwa uchwala Rada Gminy Bukowina Tatrzańska w głosowaniu jawnym zwykłą większością głosów.
2. Zmian w Statucie dokonuje się w trybie przewidzianym dla jego uchwalenia.

§ 46.
1. Statut podlega ogłoszeniu w trybie przewidzianym dla przepisów gminnych.
2. Treść Statutu udostępnia się mieszkańcom do wglądu u Sołtysa i w Urzędzie Gminy Bukowina Tatrzańska.